Fahir Armaoglu – 20’inci Yuzyil Siyasi Tarihi

Günümüz dünyasındaki milletlerarası münasebetlerin yapısını, ve
niteliğini olusturan gelismelerin baslangıcı, 1914-18 arasında ceryan
etmis olan 1’inci Dünya Savası ve onun sonuçlarına kadar gitmektedir.
Fakat 1’inci Dünya Savası da durup dururken patlak vermis olan bir
milletlerarası buhran değildir. Bu savas, 1789-1815 arasında Avrupa’yı
alt-üst etmis olan ve bundan da daha mühim olarak insanın siyasal
yasayısında tesirlerini günümüze kadar sürdüren çesitli siyasal fikir
akımlarını ortaya çıkarmıs bulunan Fransız Đhtilalinden sonra
kendisini gösteren gelismelerin bir sonucu olmustur. Yani, 1’inci Dünya
Savasının kökleri, 1815-1914 arasının siyasal ve diplomatik gelismelerinde
yatmaktadır. Bu sebeple, 19’uncu yüzyılın panoramasını çizmeden,
1’inci Dünya Savasını ve onun sonuçlarını anlamaya imkan yoktur.
Bu kısımda, bu panoramayı çizmeye ve 19’uncu yüzyılın temel siyasal
ve diplomatik unsurlarını vermeye çalısacağız.
1815-1914 devresini ele aldığımızda, bu devrenin, nitelikleri itibariyle
birbirinden farklı iki kısma ayrıldığını görürüz. Birincisi,
1815-71 devresi, ikincisi de 1871-1914 devresidir. Birinci kısım, doğrudan
doğruya Fransız Đhtilalinin ortaya çıkardığı fikir akımlarının
gelisme ve tesirlerini içine almakta, buna karsılık, ikinci kısım da,
bu fikir akımlarından Nasyonalizm veya Milliyetçilik dediğimiz, milli
birlik hareketlerinin gerçeklesmesi sonucu, Avrupa’nın kuvvet yapısında
meydana gelen büyük değismenin doğurduğu yeni kuvvet
münasebetlerini veya yeni yapıdaki milletlerarası münasebetleri ihtiva
etmektedir.
Tabiatıyla bu söylediklerimiz sadece Avrupa gelismeleriyle ilgili
bulunmaktadır. Halbuki, bilhassa 19’uncu yüzyılın sonlarına doğru
milletlerarası münasebetlere Afrika ve Uzakdoğu gibi yeni alanlarla,
Birlesik Amerika ve Japonya gibi iki tane Avrupa dısı kuvvet de dahil
olmustur. Milletlerarası münasebetlerin bu yeni alan ve unsurlarını
da gözden geçirmemek, 19’uncu yüzyılın genel tablosunu eksik çizmek
olur. Bu sebeple, Avrupa’nın, yukarıda belirttiğimiz iki kısımdaki
gelismelerini ana çizgilerle ele aldıktan sonra, bu yeni alan ve
unsurlara da kısaca değinmeğe çalısacağız.
Tabii bu arada Osmanlı Đmparatorluğunun 19’uncu yüzyıl içindeki
durumunu ve gelismelerini de gözden geçireceğiz.

Günümüz dünyasındaki milletlerarası münasebetlerin yapısını, veniteliğini olusturan gelismelerin baslangıcı, 1914-18 arasında ceryanetmis olan 1’inci Dünya Savası ve onun sonuçlarına kadar gitmektedir.Fakat 1’inci Dünya Savası da durup dururken patlak vermis olan birmilletlerarası buhran değildir. Bu savas, 1789-1815 arasında Avrupa’yıalt-üst etmis olan ve bundan da daha mühim olarak insanın siyasalyasayısında tesirlerini günümüze kadar sürdüren çesitli siyasal fikirakımlarını ortaya çıkarmıs bulunan Fransız Đhtilalinden sonrakendisini gösteren gelismelerin bir sonucu olmustur. Yani, 1’inci DünyaSavasının kökleri, 1815-1914 arasının siyasal ve diplomatik gelismelerindeyatmaktadır. Bu sebeple, 19’uncu yüzyılın panoramasını çizmeden,1’inci Dünya Savasını ve onun sonuçlarını anlamaya imkan yoktur.Bu kısımda, bu panoramayı çizmeye ve 19’uncu yüzyılın temel siyasalve diplomatik unsurlarını vermeye çalısacağız.1815-1914 devresini ele aldığımızda, bu devrenin, nitelikleri itibariylebirbirinden farklı iki kısma ayrıldığını görürüz. Birincisi,1815-71 devresi, ikincisi de 1871-1914 devresidir. Birinci kısım, doğrudandoğruya Fransız Đhtilalinin ortaya çıkardığı fikir akımlarınıngelisme ve tesirlerini içine almakta, buna karsılık, ikinci kısım da,bu fikir akımlarından Nasyonalizm veya Milliyetçilik dediğimiz, millibirlik hareketlerinin gerçeklesmesi sonucu, Avrupa’nın kuvvet yapısındameydana gelen büyük değismenin doğurduğu yeni kuvvetmünasebetlerini veya yeni yapıdaki milletlerarası münasebetleri ihtivaetmektedir.Tabiatıyla bu söylediklerimiz sadece Avrupa gelismeleriyle ilgilibulunmaktadır. Halbuki, bilhassa 19’uncu yüzyılın sonlarına doğrumilletlerarası münasebetlere Afrika ve Uzakdoğu gibi yeni alanlarla,Birlesik Amerika ve Japonya gibi iki tane Avrupa dısı kuvvet de dahilolmustur. Milletlerarası münasebetlerin bu yeni alan ve unsurlarınıda gözden geçirmemek, 19’uncu yüzyılın genel tablosunu eksik çizmekolur. Bu sebeple, Avrupa’nın, yukarıda belirttiğimiz iki kısımdakigelismelerini ana çizgilerle ele aldıktan sonra, bu yeni alan veunsurlara da kısaca değinmeğe çalısacağız.Tabii bu arada Osmanlı Đmparatorluğunun 19’uncu yüzyıl içindekidurumunu ve gelismelerini de gözden geçireceğiz.

Aramalar: